Anatolia, która przez tysiąclecia była ojczyzną niezliczonych cywilizacji, skrywa pod swoją powierzchnią niezwykle bogate dziedzictwo. Dziś podczas prac wykopaliskowych prowadzonych w różnych częściach Türkiye (Turcji) archeolodzy nadal odkrywają jego kolejne ślady.
Od wciąż funkcjonujących fontann po doskonale zachowane posągi
Jednym z najważniejszych ośrodków, gdzie prowadzone są zaawansowane badania archeologiczne jest miasto Burdur, położone w sercu śródziemnomorskiego Regionu Jezior. Znajdujące się w tym regionie starożytne miasta Kibyra i Sagalassos należą do najcenniejszych i najbardziej fascynujących stanowisk archeologicznych w tej części Türkiye (Turcji). Trudno o lepszy sposób na podróż w głąb czasu niż spacer po starożytnym mieście, w którym do dziś działa fontanna zbudowana tysiące lat temu. W Sagalassos i Kibyrze zachowały się wyjątkowe zabytki, które dzięki starannie przeprowadzonym pracom renowacyjnym można dziś podziwiać w niemal pełnej okazałości. W ostatnim czasie oba stanowiska przyciągają uwagę archeologów z całego świata nie tylko ze względu na doskonale zachowane fontanny, ale także kolejne odkrycia. Wśród nich szczególny podziw budzą niemal w całości zachowane posągi.
Kibyra była ważnym miastem świata rzymskiego, zaprojektowanym z dużą dbałością o przestrzeń. Jej symetryczny układ urbanistyczny sprawiał, że poszczególne budowle nie zasłaniały sobie nawzajem widoku. Miasto wciąż dostarcza archeologom nowych odkryć. W 2025 roku, podczas wykopalisk przy propylonie, czyli monumentalnej bramie wejściowej, odnaleziono dwa niemal w całości zachowane posągi cesarza Hadriana. Jednym z najciekawszych miejsc w Kibyrze jest także teatr, gdzie archeolodzy dokonali licznych odkryć, a prowadzone prace pozwoliły przywrócić obiektowi dawny blask. Nie mniej imponujący jest stadion, mogący pomieścić około 10 tysięcy widzów, który w czasach starożytnych był miejscem legendarnych walk gladiatorów. Niedawno odrestaurowano jego trzy łuki wejściowe oraz monumentalny grobowiec z okresu hellenistycznego, znajdujący się we wschodniej części widowni. Przy północnej ścianie stadionu odkryto także płaskorzeźbę przedstawiającą tropaion, czyli starożytne trofeum zwycięstwa.
Sagalassos, jedno z najważniejszych miast Pizydii w okresie cesarstwa rzymskiego, również nie przestaje zaskakiwać archeologów. W 2025 roku podczas wykopalisk prowadzonych na terenie odeonu odnaleziono niemal nienaruszony posąg młodego mężczyzny, trzymającego pasterską laskę i okrytego kozią skórą. Rzeźbie brakuje jedynie głowy i jednego ramienia. Zdaniem badaczy przedstawia ona boga Pana (boga będącego opiekunem lasów i pól, strzegącego pasterzy oraz ich trzód). To niejedyny cenny zabytek odkryty w Sagalassos. W 2024 roku, przy nimfeum wzdłuż Ulicy Południowo-Wschodniej, odnaleziono również wysokie reliefy przedstawiające Artemidę, Aresa i Apollina. Sagalassos znajduje się na Liście Informacyjnej Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Türkiye (Turcja) wzbogaca się o kolejne skarby sztuki rzeźbiarskiej
Kolejne ważne odkrycia archeologiczne przyniósł położony nad Morzem Śródziemnym region Antalyi, którego główne miasto zwane jest perłą Riwiery Tureckiej. Podczas wykopalisk w starożytnym mieście Aspendos, prowadzonych w ramach projektu „Dziedzictwo dla Przyszłości” odkryto grupę marmurowych posągów o wysokości 2,20 metra, przedstawiającą Asklepiosa, boga medycyny, wraz z jego synem i pomocnikiem Telesforem, symbolizującym uzdrowienie. Rzeźba zachowała się niemal w całości i dostarcza cennych informacji na temat znaczenia kultów związanych ze zdrowiem i uzdrawianiem w Aspendos. Datowane na ostatnią ćwierć II wieku n.e. znalezisko odzwierciedla styl rzeźbiarski charakterystyczny dla tego okresu. Aspendos słynie także z monumentalnego, doskonale zachowanego teatru z czasów rzymskich. Latem można zwiedzać go również po zmroku, w ramach projektu „Night Museums” (Noce w Muzeach) obiekt jest specjalnie oświetlany.
W tym samym czasie, w regionie Morza Egejskiego, w starożytnym mieście Sardes w prowincji Manisa, odkryto kolejny niemal doskonale zachowany posąg. Sardes, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, było stolicą Królestwa Lidii, a także miejscem, w którym znajdował się jeden z siedmiu Kościołów wymienionych w Apokalipsie św. Jana. To właśnie tutaj odnaleziono rzeźbę młodego mężczyzny datowaną na pierwszą połowę V wieku p.n.e. Posąg mierzący 2,2 metra wysokości, przetrwał upływ wieków w wyjątkowo dobrym stanie, mimo że odnaleziono go w dwóch częściach. Monumentalna marmurowa rzeźba, wraz z zachowanymi detalami i elementami stroju charakterystycznymi dla kultury Lidii to skarbnica wiedzy o sztuce i życiu społecznym tego okresu. Wkrótce będzie można ją zobaczyć w Muzeum w Manisie.
Kolejne wykopaliska pozwalają coraz lepiej poznawać przeszłość Anatolii, a historia odkryć archeologicznych Türkiye (Turcji) wciąż dopisuje nowe rozdziały. Dla podróżnych zainteresowanych historią i szlakami kulturowymi każde odkrycie to kolejna okazja, by spojrzeć na to niezwykłe dziedzictwo z nowej perspektywy i znaleźć inspirację do kolejnej podróży.
